[Επισκέπτης]

ΤΑ ΚΑΤΕΡΓΑ των ΦΥΛΑΚΩΝ

Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»
Δ Η Λ Ω Σ Η
Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής φυλακής, θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες αυτής της χώρας.
Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη χώρα μας είναι μια βιτρίνα: Βουλή, Κυβέρνηση, Κόμματα, τηλεόραση, Πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει την βρωμιά και την αδικία. Ειδικά σε περιπτώσεις όπως αυτή των κρατουμένων, που τους καταδικάζουμε να ζουν σε απάνθρωπες συνθήκες ξεχνώντας ότι είναι κι αυτοί άνθρωποι όπως όλοι μας, που έκαναν κάποιο λάθος στη ζωή τους, όπως μπορεί να συμβεί στον καθένα από μας. Και μόνο το κλείσιμο σε τέσσερις τοίχους είναι μια βαρειά τιμωρία. Όμως από κει και πέρα θα πρέπει να εξασφαλίζονται απόλυτα ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης, ώστε ο κρατούμενος να έχει την ευκαιρία να σκεφτεί και να προσπαθήσει να γίνει καλλίτερος, για να μπορέσει κάποια μέρα να επιστρέψει στην οικογένειά του και στην κοινωνία που τόσο μας έχει όλους ανάγκη.
Είμαι απόλυτα στο πλευρό σας, αν και δεν διαθέτω καμμιά άλλη δύναμη εκτός από τις σκληρές μου εμπειρίες και την κουρασμένη μου φωνή.

Αθήνα, 10.11.2008

[μπέρδεμα]

Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης στα γενέθλια της χούντας
https://www.youtube.com/watch?v=2LznhfVwX-k
Ο Θεοδωράκης είχε παρακαλέσει τον Μπιθικώτση να μην παραστεί αλλά δεν εισακούστηκε .

«Σωτήρη Πέτρουλα» (Μίκης Θεοδωράκης)
https://www.youtube.com/watch?v=Eg-2mBJeUU8
https://www.ogdoo.gr/diskografia/spania-ntokoumenta/oi-spanies-ekteleseis-tou-sotiri-petroula-me-tin-maria-farantoyri

[Obelix]

[alfon]

Σωστά επιτίθεται στο Μπογιόπουλο ο "προλετάριος". Όπως πολύ σωστά του λέει και κάποιος ακροατής στο youtube, "Μπογιόπουλε εσύ απτο ραδιόφωνο του Βαρδινογιάννη συνέχισε να πολεμας το σύστημα και άσε εμάς τους "πρωην πια" αριστερούς να ακολουθούμε τον Μίκυ. Οι μάσκες έπεσαν."

Το θέμα είναι όμως, ΓΙΑΤΙ του επιτίθεται. Επειδή όντως διαφωνεί, ή για ξεκάρφωμα;

Το πρώτο λινκ που παραθέτει, προκαλεί αμφιβολίες για τις προθέσεις του. Στο βίντεο όπου οδηγεί το λινκ, ο δημιουργός του βίντεο, δια της μεθόδου της κοπτοραπτικής, προσπαθεί να παρουσιάσει το Θοδωράκη σα μεταξικό.

Το βίντεο είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικό. Κατ' αρχήν μαθαίνουμε οτι ο Θοδωράκης, στην ηλικία των 15 χρονών, παιδί του σχολείου δηλαδή, δεν είχε αποκτήσει ταξική συνείδηση!!! Δεύτερον μαθαίνουμε ότι η εμπειρία του Θοδωράκη από την ΕΟΝ είναι ότι έκανε μαθήματα πατριδογνωσίας, όχι αντικομμουνισμού. Ο καθένας καταλαβαίνει όμως, ότι αν ο Θοδωράκης ήταν πρρρραγματικός αρρρρριστερός, παρότι μέσα στη νεολαία του Μεταξά δεν είχε καν ακούσει τη λέξη κομμουνισμός και δεν ήξερε καν τι σήμαινε, θα έπρεπε να πει οτι στα δεκαπέντε του αγανακτούσε με την αντικομμουνιστική προπαγάνδα που γινόταν εκεί.

Είμαι πολύ νέος για να έχω προσωπική γνώμη για την ΕΟΝ. Αυτά που θυμάμαι είναι ιστορίες που έχει διηγηθεί ο πατέρας μου.

Η μία είναι από την πρώτη μέρα που πήγε στην ΕΟΝ. Πρέπει να ήταν 13-14 χρονών τότε. Νεώτερος δηλαδή απ' ότι ο Θοδωράκης όταν έγραψε, αν έγραψε, τα τραγουδάκια - αλλά αυτό δεν τον απαλλάσσει σε καμία περίπτωση από τις ευθύνες του. Πήγε λοιπόν στη συγκέντρωση της ΕΟΝ, του έδωσαν τη στολή και πήγε σπίτι του περήφανος. Όταν τον είδε ο πατέρας του, απόστρατος στρατιωτικός μάλλον βενιζελικών αντιλήψεων, κούνησε το κεφάλι του λυπημένος. Ο πατέρας μου έμεινε για πολλά χρόνια με την απορία γιατί δε χάρηκε ο πατέρας του.

Το συμπέρασμα βέβαια είναι ότι ούτε ο πατέρας μου είχε αναπτύξει στα 13 του ταξική συνείδηση. Με πονάει που το λέω, αλλά είναι η αλήθεια.

Αντίθετα με τον πατέρα μου, η μεγαλύτερη αδελφή του δεν πήγε ποτέ στις συγκεντρώσεις της ΕΟΝ. Όχι επειδή το αποφάσισε η ίδια, αλλά επειδή της το απαγόρευσε η μητέρα της (και γιαγιά μου). Ο λόγος της απαγόρευσης ήταν ότι οι συγκεντρώσεις ήταν μικτές και η γιγιά μου φοβήθηκε ότι η θεία μου, που ήταν τότε σε ευαίσθητη ηλικία, μπορεί να έβρισκε γκόμενο στην ΕΟΝ.

Εδώ πραγματικά δυσκολεύομαι. Πρέπει να νοιώθω περήφανος για τη γιαγιά μου που με σιδερένια αντιφασιστική πυγμή απαγόρευσε στην κόρη της να πάει στο διαφθορείο συνειδήσεων; ή να ντρέπομαι για τις σεξιστικές της αντιλήψεις;

Αν μπορεί ο "προλετάριος" ας με βοηθήσει.

Και μια σημείωση για το σχόλιο του Οβελίξ: Ο αφορισμός του Θοδωράκη από το Σεραφείμ είναι η μεγαλύτερη τιμή που θα μπορούσε να του απονείμει ο τραγόπαπας. Μετά τα παντοειδή σκουλήκια που πήγαν με κροκοδείλια δάκρυα στην κηδεία του για να αμαυρώσουν τη μνήμη του, ο τρισεμβολίαστος ανέλαβε να μας θυμίσει τα πραγματικά αισθήματα των κύκλων που υπηρετεί και εκπροσωπεί, τόσο για τη μνήμη του Μίκη, όσο και για το λαό που ο τελευταίος εξέφρασε.

[Obelix]

Ο Πειραιώς Σεραφείμ ξαναχτυπά. Μετά τα ΑΠΟΘΕΩΤΙΚΑ κηρύγματα ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΕΜΒΟΛΙΩΝ, δεν παραλείπει τώρα να μας θυμίσει ότι "η πελατεία του" ("το ψωμί του και το βούτυρό του") είναι εκείνοι που την βρίσκουν με τον παραδοσιακό "σκοταδισμό". (Αντιλαμβάνεται πως "τα τυχερά" της ΜΟΥΦΑΣ "πανδημίας" αργά ή γρήγορα θα τελειώσουν...).

[προλετάριος]

Μίκης Θεοδωράκης για Ιωάννη Μεταξά και ΕΟΝ.
https://www.youtube.com/watch?v=Y-A70_poc5s

Ν. Μπογιόπουλος για εθνικιστικό συλλαλητήριο και για Μ. Θεοδωράκη
https://www.youtube.com/watch?v=eCnZTabN8oM
Μπογιό :Tην πέφτει από την νεοταξίτικη πλευρά στον Μίκη Θεοδωράκη

[vngelis]

«Φθάσαμε στο θλιβερό σημείο να απολογούμαστε για τον πατριωτισμό μας. Ολόκληρη η ζωή και το έργο μου μπορούν να ερμηνευτούν και κατανοηθούν μόνο κάτω από το πρίσμα των τριών λέξεων που με γαλούχησαν: Ελλάδα, Πατρίδα, Ελευθερία».
Μίκης Θεοδωράκης

[Μεταλληνός]

Ο Μίκης Θεοδωράκης βρίσκεται πλέον κάτω από τα χώματα της ιδιαίτερης πατρίδας του στα Χανιά, όπως ακριβώς ήταν και η τελευταία επιθυμία του. Εκτός από την ολιγόλογη αναγγελία του θανάτου του, την οποία έκανε αρχικά ο Vangelis, είπαμε να μην γράψουμε περισσότερα, καθώς δεν υπήρξαμε ποτέ κοντά στο άμεσο περιβάλλον του από καθαρά πολιτική άποψη. Πιστέψαμε πως όσοι βρίσκονται κοντά στο "ΠΑΤΑΡΙ", (μέλη και επισκέπτες ) θα αρκεστούν σε αυτή την λιτή αναγγελία, σεβόμενοι ως όφειλαν (πέρα και ξέχωρα από την όποια άποψη είχαν) ότι είχε ήδη εγκαταλείψει τα εγκόσμια μία παγκόσμιας εμβέλειας καλλιτεχνική προσωπικότητα. Αλλοίμονο όμως. Δύο - τρία άτομα δεν το σεβάστηκαν αυτό, και πίστεψαν πως ήταν η κατάλληλη στιγμή, να τον .....απομυθοποιήσουν....
Ήταν αυτός ο λόγος που μας έκανε τελικά να αποφασίσουμε να γράψουμε κι' εμείς την γνώμη μας (κάπως πιό εκτεταμένα) για το παγκόσμιο φαινόμενο που λέγεται Μίκης Θεοδωράκης, αν και σύντομες όσο και σωστές απαντήσεις (οι "απομυθοποιητές") έχουν πάρει ήδη από διάφορους φίλους. Το ζήτημα τελικά είναι σοβαρό, επειδή σε τελευταία ανάλυση παραπέμπει αυτόματα στην μέθοδο σκέψης που οφείλουμε να έχουμε όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να αξιολογήσουμε φαινόμενα τα οποία μπορεί να αφορούν πολιτικά πρόσωπα ή ακόμα - ακόμα και πολιτικά γεγονότα....

Κατ' αρχή, οι επικριτές του παραβιάζουν ορθάνοικτες πόρτες όταν καταγγέλλουν με "οργισμένο ύφος", τις διάφορες πολιτικές παλινωδίες του, και μάλιστα την ημέρα που πέθανε. Για ποιόν λόγο άραγε; Για να ενημερώσουν τον κόσμο; Μα αυτά τα γνωρίζουν και οι πέτρες. Ωστόσο δεν μπήκαν ποτέ στον κόπο να προσπαθήσουν να καταλάβουν το γιατί παρ' όλα αυτά, η συντριπτική πλειοψηφία αυτού του κόσμου, εξακολουθούσε να τον αγαπάει μέχρι την στιγμή που άφησε την τελευταία του πνοή. Ότι ο Θεοδωράκης απολάμβανε ότι κι αν έκανε ή έλεγε, μία "ιδιότυπη ανοχή" από την πλευρά του Ελληνικού Λαού. Γιατί άραγε; Επειδή αυτός ο Λαός, δεν τον αντιμετώπισε ποτέ στα σοβαρά σαν πολιτικό πρόσωπο, αλλά σαν ένα τεράστιο καλλιτέχνη. Ο οποίος από τότε που στράφηκε στο λαϊκό τραγούδι ανανεώνοντάς το εκ βάθρων με τις μελωδίες του, τραγούδησε μέσω των μεγάλων ποιητών που συνεργάστηκε, τους καημούς, τις απογοητεύσεις, τα όνειρα, και τις όποιες ελπίδες του. Το ζεϊμπέκικο "Δραπετσώνα" το οποίο γράφτηκε για την ταινία "Συνοικία το όνειρο" σε πολύ χαλεπούς καιρούς, ήταν και θα παραμείνει για πάντα ένα ευαγγέλιο για τον κάθε φτωχό άνθρωπο....

Αλλά ας μιλήσουμε και για πολιτική. Ο Θεοδωράκης δεν υπήρξε ποτέ αυθύπαρκτος πολιτικά. Η ζωή, (όπως πολύ σωστά επισημαίνει το κείμενο μίας επισκέπτριας) τον έφερε από τα εφηβικά του ακόμα χρόνια μέσω του ΕΑΜ, στο ΚΚΕ. Το οποίο από το 1934 (6η ολομέλεια) είχε εγκαταλείψει και επίσημα πλέον την προοπτική της σοσιαλιστικής επανάστασης, αποβλέποντας στην ουτοπία της γνήσιας και "πεντακάθαρης" αστικής δημοκρατίας. Σήμερα φυσικά έχει αλλάξει πλεύση υποστηρίζοντας χωρίς όρους την όλο και πιό απροκάλυπτη δικτατορία του Μητσοτάκη. Ο Θεοδωράκης, σε όλη του την ζωή, δεν ξέφυγε ποτέ από τα γενικά πλαίσια της πολιτικής του ΚΚΕ, είτε τότε που φαινόταν ότι είχε απομακρυνθεί από αυτό, είτε τις περιόδους που βρισκόταν πολύ κοντά του. Οι επικριτές του στέκονται στο περίφημο σύνθημα " Ή Καραμανλής, ή τάνκς". Αυτό ειπώθηκε από τον Μίκη στην γενική προεκλογική συγκέντρωση του 1974 που έκανε η τότε "Ενωμένη Αριστερά" στο Σύνταγμα. Ποιός τον επέλεξε τότε σαν κεντρικό ομιλητή της συγκέντρωσης; Και γιατί δεν βγήκε την επόμενη ημέρα ούτε ένας (!) από όλη την "Ενωμένη Αριστερά" να διαφωνήσει με το συγκεκριμένο σύνθημα; Ο Θεοδωράκης μπήκε στην αντιδραστική κυβέρνηση του Μητσοτάκη. Μάλιστα. Με τον Μητσοτάκη. Με τον οποίο λίγους μήνες νωρίτερα όμως, είχε συγκυβερνήσει ολόκληρος ο τότε "Συνασπισμός της Αριστεράς και της Πρόοδου". Και μάλιστα για χάρι αυτής της συγκυβέρνησης, ο Φλωράκης είχε διαγράψει σχεδόν ολόκληρη την ΚΝΕ, μαζί και τον Γραμματέα της (Γράψας) επειδή διαφωνούσαν. Τί έγινε; Είναι βολικό να βαράμε το σαμάρι αντί για τον γάϊδαρο; και μάλιστα την ημέρα που το σαμάρι απεβίωσε; Όσο για το ζήτημα με τις "Σπίθες", πρέπει να είναι πολιτικά πολύ αφελής κάποιος για να πιστεύει πως οι όποιες "μεθοδεύσεις" που έκανε ο Θεοδωράκης (μεθοδεύσεις που όντος έγιναν), πραγματοποιήθηκαν δίχως την κρυφή συνεργασία και απόλυτη συμφωνία με την ηγεσία του ΚΚΕ....

Ας προχωρήσουμε όμως και λίγο πιό κάτω, αφού οι επικριτές του αποφάσισαν με λίγες λεξούλες να κριτικάρουν και το καλλιτεχνικό έργο (!!) του Μίκη. Το πραγματικό εύρος του οποίου για να τολμήσει να το κριτικάρει κάποιος πρέπει να έχει τεράστιες μουσικές γνώσεις, τις οποίες ούτε και εμείς διαθέτουμε. Ωστόσο πολλές φορές η άγνοια εξοπλίζει με περίσσιο θάρρος αλλά και θράσος όσους την διαθέτουν. Θαυμάστε ποιότητα κριτικής. Το παραθέτουμε, διατηρώντας και την ορθογραφία του:"Το μελοποιημενο μουσικο εργο που αφηνει πισω σαν παρακαταθηκη εχω μονο να πω οτι εφαγε πολυ σπρωξιμο απο παντου ωστε να αναδυκτει..."

Εντελώς καλοπροαίρετα, θα υποθέσουμε πως ο συγκεκριμένος "επισκέπτης" είναι νέος, και δεν έζησε την κατάσταση που υπήρχε πριν από την δικτατορία, αν και πάλι δεν επιτρέπεται τέτοιος βαθμός άγνοιας. Ο Θεοδωράκης όχι μόνο δεν "σπρώχτηκε" από κανέναν αλλά αντίθετα κυνηγήθηκε και μάλιστα άγρια. Τα τραγούδια του σπάνια ακούγονταν από το ραδιόφωνο, οι ειρωνείες από τον αστικό τύπο ήταν καθημερινές "τι κλαψιάρικα τραγούδια είναι αυτά(!!), ενώ τα εμπόδια που του έθεταν βρίσκονταν στην ημερήσια διάταξη. Δεν του έδιναν το Ηρώδειο για να παρουσιάσει το "ΆΞΙΟΝ ΕΣΤΙ" με την γελοία δικαιολογία ότι η παρουσία του Μπιθικώτση δεν άρμοζε (!!!) για τον χώρο του Ηρωδείου. Με την
ευκαιρία να προσθέσουμε πως τον Μπιθικώτση τον λοιδορούσαν πάντοτε, λέγοντας πως η φωνή του ήταν "άξεστη", και "αγροίκα" Για να μην θυμίσουμε και το ξύλο που έπεφτε από παρακρατικούς τραμπούκους στην επαρχία όσες φορές αποπειράθηκε να κάνει κάποιες συναυλίες. Να μην ξεγελιέται κανείς από το γεγονός οτι σήμερα τον "έκλαψαν" με "μαύρα δάκρια" όλοι οι τότε απηνείς διώκτες του, είτε ήταν πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ή ακόμα - ακόμα και οι παλιοί παρακρατικοί. Αργότερα ήρθε και η χούντα, και "το γλυκό έδεσε" για τα καλά..

Ένας άλλος επικριτής του είχε την φαεινή ιδέα να προσπαθήσει να κριτικάρει όλο το "ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ", στηριζόμενος πάνω σε έναν στίχο από το "ΕΝΑ ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΙ". Γράφει:Και τί τραγουδάρα που είναι "ένα το χελιδόνι η άνοιξη ακριβή για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ" μακάκες προλετάριοι.Το τραγούδι των χορτάτων απέναντι στους πεινασμένους.Όπως και του Ξαρχάκου"κάντε υπομονή και ο ουρανός θα γίνει πιό γαλανός"!!! Είδατε; Μ' έναν σμπάρο δύο τρυγόνια. Τα σκάγια πήραν και τον Ξαρχάκο. Τι να πεί κανείς. Ένα τεράστιο μουσικό έργο, μέ ατελείωτα μουσικά όργανα, πολυάριθμη χορωδία, ηθοποιούς να απαγγέλουν στα διάφορα τμήματά του, και τραγουδιστές, ένα μεγάλο λαϊκό ορατόριο, ο "επισκέπτης μας" το πετάει στα σκουπίδια, στηριζόμενος πάνω σε έναν στίχο. Του οποίου δεν έχει καταλάβει ούτε το νόημα!. Πρώτα - πρώτα όπως και ο Obelix του επισημαίνει,το ποίημα του Ελύτη γράφτηκε για το Αλβανικό έπος, και τα αμέσως επόμενα χρόνια. Τότε που επικρατούσε η πείνα, το κρύο, και ο φόβος του πολέμου. Ο αστός ποιητής Ελύτης με αυτόν τον τρόπο ερεθίστηκε ποιητικά για εκείνη την περίοδο, και έγραψε αυτό το έργο. Ο στίχος "για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ" δεν σημαίνει οτι προσπαθεί να "αποκοιμίσει" τον Ελληνικό λαό. Απλά σημαίνει οτι περιγράφει ποιητικά μία συγκεκριμένη περίοδο. Όσο για την καλλιτεχνική αξία του Θεοδωράκη, εάν κάποιος ανοίξει το βιβλίο του Ελύτη, το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ όπου ως γνωστόν ο Ελύτης δεν έγραφε ποτέ έμμετρα και με ρίμες, αλλά παρουσίαζε ένα κανονικό κείμενο, σταματάει το μυαλό του. Για το πώς διάβολο αυτός ο άνθρωπος, ( ο Μίκης) βρήκε άκρη μουσικά μέσα σ' αυτό το απέραντο κείμενο, το ατελείωτο πέλαγο λέξεων και εννοιών, και το μελοποίησε, χωρίζοντάς το μεγαλοφυώς σε διάφορα μέρη, μουσικά, χορωδιακά, με απαγγελίες, και τραγούδια. Αλλά και τοις μετρητοίς αν πάρουμε
τον επίμαχο στίχο σήμερα, φέρνοντάς τον παράλληλα με τις δικές μας αντιλήψεις και επιδιώξεις, μήπως στον πλανήτη γη σήμερα υπάρχει κάποιο επαναστατικό κόμμα; Και από την στιγμή που αυτό δεν υπάρχει, χρειάζεται λίγη ή πολλή δουλειά για να "γυρίσει" επι τέλους ο ήλιος; Μάλλον πολλή.....

Στην εποχή μας, χρειάζεται να έχουμε επιμονή, αλλά και υπομονή. Και το κυριότερο να μάθουμε να μην επιμένουμε για πράγματα που δεν έχουν σημασία, και αντίθετα να επιμένουμε πολύ περισσότερο απ' ότι στο παρελθόν για πράγματα που έχουν πραγματική σημασία. Από την στιγμή που ο Θεοδωράκης πέθανε, δεν έχει καμία αξία να γράψει κανείς για τις πολιτικές του παλινωδίες, οι οποίες ανήκουν πλέον στο παρελθόν. Πόσο μάλλον όταν αυτός ο τρόπος δημιουργεί χωρίς κανέναν λόγο αντιπάθειες, και μάλιστα ανάμεσα στους απλούς εργαζόμενους ανθρώπους. Ιδιαίτερα όταν αυτός ο άνθρωπος υπήρξε σε όλη την ζωή του ένας πολύ, μεγάλος καλλιτέχνης, αγαπήθηκε από τον κόσμο, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο έργο το οποίο δεν πρόκειται να πάψει να ακούγεται σε κάθε σημείο του πλανήτη. Γιατί τα μεγάλα καλλιτεχνικά έργα δεν ανήκουν σε κανένα άτομο, μα και σε καμία κοινωνική τάξη. Ανήκουν στην ανθρωπότητα ολόκληρη. Αποτελούν κληρονομιά της, σαν κατακτήσεις του ανθρώπινου πνεύματος. Ποιός νοιάστηκε ποτέ για τις πολιτικές αντιλήψεις που είχε ο Σαίξπηρ, ο Γκαίτε, ή ο Λέων Τολστόι. Αυτό που έχει μείνει είναι μόνο το έργο τους. Ο Τρότσκι, το έργο του Λέοντα Τολστόι, "Πόλεμος και Ειρήνη" το παρομοιάζει πολύ γενναιόδωρα με την Ιλιάδα του Όμηρου. Αυτή η μεγαλοψυχία του Τρότσκι είναι, ή μάλλον πρέπει να διαπερνά την σκέψη και το μυαλό κάθε πραγματικού επαναστάτη. Επειδή μονάχα χάρι σ' αυτήν, όταν ο άνθρωπος παλεύει να ξεριζώνει από μέσα του την κάθε μικρότητα, είναι σε θέση κάθε φορά να ανυψώνεται πάνω από πρόσωπα και πράγματα, και να μπορεί να κρίνει αντικειμενικά και δίκαια....
Δεν ήταν στην πρόθεσή μας να γράψουμε τόσο εκτενές αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη, ωστόσο αναγκαστήκαμε εκ των πραγμάτων.

Για το τέλος, θα παραθέσουμε ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Τρότσκι "Λογοτεχνία και Επανάσταση" το οποίο είναι και το φινάλε της αφιέρωσής του στον Τολστόι.

"Κι' αν δεν συμπαθεί τους επαναστατικούς μας σκοπούς, ξέρουμε πως είναι επειδή η ιστορία του αρνήθηκε κάθε κατανόηση των δρόμων μας. Δεν θα τον καταδικάσουμε γι' αυτό. Και θα θαυμάζουμε πάντα α' αυτόν όχι μόνο την μεγαλοφυία του που θα ζήσει όσο και η τέχνη, μα και το αδάμαστο ηθικό, θάρρος, που δεν του επέτρεψε να παραμείνει στους κόλπους της υποκριτικής εκκλησίας του, της κοινωνίας του, και του κράτους του, που τον καταδίκασε να μένει απομονωμένος ανάμεσα στους αμέτρητους θαυμαστές του."

Αυτά είναι τα λόγια που απευθύνει ο αρχηγός του κόκκινου στρατού, και συναρχηγός της Οκτωβριανής Επανάστασης σ'έναν τεράστιο καλλιτέχνη, του οποίου το όνειρο ήταν (όπως ο ίδιος ο Τρότσκι γράφει) η επιστροφή στην ήρεμη ζωή, του Μεσαίωνα....
Χρειάζεται να προσθέσουμε εμείς τίποτε άλλο;