patari.org

[ΓΙΩΡΓΟΣ]

10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΣΑΜΗΔΕΣ
του Κωνσταντίνου Χολέβα Πολιτικού Επιστήμονος

Τον τελευταίο καιρό γίνεται και πάλι συζήτηση για τους "Τσάμηδες". Η αλβανική προπαγάνδα επαναφέρει ένα ζήτημα το οποίο δημιουργεί αρνητικό κλίμα στις ελληνοαλβανικές σχέσεις και προκαλεί ήδη την ανησυχία πολλών Ελλήνων, ιδίως στις περιοχές που συνορεύουν με την Αλβανία, δηλαδή στους Νομούς της Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου. Για να δώσουμε μια σύντομη εικόνα τού θέματος κατά τρόπο κατανοητό από τον αναγνώστη παρουσιάζουμε δέκα ερωτήσεις με τις αντίστοιχες απαντήσεις για το θέμα των Τσάμηδων.

1) Τι σημαίνει η ονομασία Τσάμης; Με τό όνομα αυτό εννοούμε μία ομάδα Μουσουλμάνων πού έζησαν στην Θεσπρωτία από τον 17ο μέχρι τα μέσα τού 20ού αιώνος. Η λέξη αποτελεί παραφθορά τού ονόματος Θύαμις, όπως ήταν γνωστός στην αρχαιότητα ο ποταμός Καλαμάς.

2) Πώς βρέθηκε στην Θεσπρωτία αυτή η ομάδα; Οι Τσάμηδες αποτελούν τούς απογόνους εξισλαμισθέντων Ορθοδόξων Χριστιανών της Ηπείρου. Πολλοί απ' αυτούς εξισλαμίσθηκαν βιαίως μετά την ατυχή εξέγερση τού Επισκόπου Τρίκκης Διονυσίου ( τού "Σκυλοσόφου") στις αρχές τού 17ου αιώνος, ενώ άλλοι προσεχώρησαν εκουσίως στο Ισλάμ για να αποκτήσουν αξιώματα (Σπαχήδες) . Η αλλαγή θρησκεύματος οδήγησε πολύ γρήγορα και στην μεταστροφή της εθνικής συνειδήσεως. Έγιναν Τουρκαλβανοί καί φανατικοί διώκτες τών Ρωμηών. Τούτο μαρτυρεί ότι η Ορθόδοξη Πίστη αποτελεί ένα ισχυρότατο στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητος.

3) Πώς παρέμειναν στον ελλαδικό χώρο μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών; Βάσει της συνθήκης της Λωζάννης τού 1923 οι Αλβανόφωνοι Μουσουλμάνοι της Θεσπρωτίας κρίθηκαν ως "ανταλλάξιμοι". Όμως η τότε Κυβέρνηση τού Στρατηγού Θεοδώρου Πάγκαλου δεν τούς έστειλε στην Αλβανία με την ελπίδα ότι η χειρονομία αυτή θα μετρούσε θετικά στις σχέσεις μας με το νεοσύστατο αλβανικό κράτος. Δυστυχώς από τότε μέχρι σήμερα η εμπράκτως εκδηλούμενη καλή διάθεση της χώρας μας δεν αποδίδει τα αναμενόμενα από αλβανικής πλευράς. Βλέπουμε άλλωστε την αρνητική στάση των Τιράννων έναντι των Βορειοηπειρωτών.

4) Γιατί κατηγορούνται για ανθελληνική δράση; Κατά την Ιταλική επίθεση εναντίον της χώρας μας τρία από τα δεκατέσσερα συμπράξαντα αλβανικά τάγματα ήσαν στελεχωμένα από Τσάμηδες, πού επεδόθησαν σε ακατονόμαστες αδικοπραγίες. Στην διάρκεια της Κατοχής οι Τσάμηδες έγιναν οι καλύτεροι συνεργάτες των Ιταλών Φασιστών και διέπραξαν μύριες όσες βιαιότητες εις βάρος των συγχωριανών τους Ορθοδόξων Ελλήνων. Με οργανωτή την Αλβανική Εθνική Επιτροπή ( ΞΙΛΙΑ) και αρχηγούς την περιώνυμη οικογένεια Ντίνο Μπέη διέπραξαν λεηλασίες, σφαγές και δολοφονίες και εμπρησμούς κατοικιών. Σύνθημά τους ήταν ότι όλη η Ήπειρος μέχρι και την Πρέβεζα πρέπει να γίνει αλβανική! Μετά την συνθηκολόγηση τον Ιταλών οι Τσάμηδες συνεργάσθηκαν με τούς Γερμανούς κατακτητές και συνέχισαν τα εγκλήματα με αποκορύφωμα την μαζική εκτέλεση 49 προκρίτων της Παραμυθιάς στις 29/9/1943.

5) Πώς έφυγαν από την πατρίδα μας; Οι Τσάμηδες κατεδιώχθησαν από τις ομάδες Εθνικής Αντιστάσεως τού Ναπολέοντος Ζέρβα (ΕΔΕΣ) . Αποφασιστικές ήταν οι ελληνικές νίκες στην πρώτη μάχη της Μενίνας (Νεράιδας) στίς 17 καί 18/8/1944 και στην δεύτερη μάχη της Μενίνας στις 20 καί 21/9/1944. Πολλοί Γερμανοί και Τσάμηδες κατέφυγαν για να σωθούν στην Αλβανία, τους δε ενόπλους Τσάμηδες ακολούθησαν και οι οικογένειές τους.

6) Υπάρχουν καταδίκες εις βάρος τους; Βεβαίως. Το 1945 το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων Ιωαννίνων κατεδίκασε ερήμην 1930 Τσάμηδες επί συνολικού πληθυσμού 19.000 ( Ο ένας στους δέκα ήταν εγκληματίας πολέμου! ). Πολλοί καταδικάστηκαν στην ποινή τού θανάτου, αλλά ευρίσκοντο ήδη ασφαλείς στην Αλβανία, ενώ η αγροτική περιουσία τους απεδόθη βάσει νόμου στους ακτήμονες της περιοχής πού είχαν ζήσει "στο πετσί τους" την αγριότητα των Τσάμηδων. Σήμερα ζουν στην Ελλάδα μόνο 56 Τσάμηδες.

7) Πώς επανήλθε το θέμα στον επικαιρότητα; Το ζήτημα των Τσάμηδων επανήλθε τα τελευταία χρόνια από μία οργανωμένη εκστρατεία της αλβανικής προπαγάνδας, η οποία στηρίζεται και από τα δύο μεγάλα κόμματα, Δημοκρατικό και Σοσιαλιστικό. Αναφέρουμε ενδεικτικά ότι τον Νοέμβριο τού 1999 ο Απελευθερωτικός Στρατός τού Κοσσυφοπεδίου απεφάσισε την συγκρότηση "Ανεξάρτητης Ταξιαρχίας της Τσαμουριάς". Η πολιτική Οργάνωση "Τσαμερία" ιδρύθηκε στα Τίραννα το 1991 και πραγματοποιεί εκδόσεις "Ντοκουμέντων" με την υποστήριξη της Γενικής Διευθύνσεως των Αρχείων τού Αλβανικού Κράτους. Τον Ιούνιο τού 2000 το Δημοτικό Συμβούλιο των Τιράννων έδωσε το όνομα Τσαμουριά (δηλ. Θεσπρωτία) σε ένα από τούς δρόμους της αλβανικής πρωτεύουσας και στην εκδήλωση αυτή ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Σαλί Μπερίσα ζήτησε την "επίλυση τού Τσάμικου ζητήματος". Στις 25 Ιουλίου 2000 η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Αλβανικής Βουλής ανεκοίνωσε ότι η Τσαμουριά αποτελεί εθνική υπόθεση για την Αλβανία και ότι θα "διεκδικήσουμε την επιστροφή των περιουσιών των Τσάμηδων" ! Στον κρατικό τηλεοπτικό δίαυλο ΕΤ-3 δηλώσεις περί υπάρξεως ανοικτού θέματος Τσάμηδων έκαναν προσφάτως ὁ Αλβανός Σοσιαλιστής ηγέτης Φάτος Νάνο και ο αρχηγός των εξεγερθέντων Αλβανών στα Σκόπια Αχμέτι.

8) Τί επιδιώκει ουσιαστικά η Αλβανία; Εκ πρώτης όψεως τό σημερινό αίτημα φαίνεται νά επικεντρώνεται στην επιστροφή των περιουσιών των Τσάμηδων, ήδη όμως αρχίζει να διαφαίνεται και η εδαφική διεκδίκηση για τήν περιοχή της Θεσπρωτίας και ευρύτερα για την εντός Ελληνικής Επικρατείας Ήπειρο. Οι Αλβανοί των Σκοπίων δημοσιεύουν αναφανδόν στο Διαδίκτυο χάρτη με τα "εθνολογικά σύνορα της Αλβανίας", όπου περιλαμβάνονται η Καστοριά, τα Ιωάννινα, η Πρέβεζα κ.ά.! Πάντως σε ένα βαθμό η προπαγάνδα περί Τσάμηδων χρησιμοποιείται και ως αντιπερισπασμός για να ξεχάσουμε την συνεχιζόμενη καταπίεση των δικαιωμάτων των Ελλήνων εντός Αλβανίας.

9) Ποιά πρέπει να είναι η αντίδρασή μας; Η Κυβέρνηση και οι διπλωματικές μας υπηρεσίες πρέπει να διακηρύττουν και προς την Αλβανία και προς κάθε άλλη χώρα ή Διεθνή Οργανισμό ότι εμείς δεν συζητούμε καν το θέμα , διότι δεν είναι δυνατόν να δικαιωθούν οι εγκληματίες πολέμου ή οι υποβόσκουσες εδαφικές διεκδικήσεις. Σε επίπεδο δε ιδιωτικών και πολιτιστικών φορέων πρέπει να απαντούμε με επιχειρήματα σοβαρά και κατανοητά από το διεθνές κοινό. Πρωτίστως δε οφείλουμε όλοι μαζί , Κυβέρνηση, Κόμματα, Εκκλησία και πολίτες, να ζητούμε τον σεβασμό των δικαιωμάτων της Ελληνικής Κοινότητος στην Αλβανία.

10) Ποιοί άλλοι προσπαθούν να εκμεταλλευθούν το θέμα αυτό; Το κατασκευασμένο από την Αλβανία ζήτημα προσπαθεί να αξιοποιήσει και η τουρκική προπαγάνδα εις βάρος μας, όπως φαίνεται και από την ιστοσελίδα τού Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών στο Διαδίκτυο (ΙΝΤΕΡΝΕΤ). Άρα το θέμα χρειάζεται προσοχή εκ μέρους μας και όχι αδιαφορία. Έχουμε διαπιστώσει κατά τίς τελευταίες δεκαετίες ότι όποτε υποτιμήσαμε προπαγανδιστικά τεχνάσματα γειτονικών χωρών βγήκαμε ζημιωμένοι ( π.χ. Μακεδονικό).